ใบ เป็นส่วนที่เจริญออกมาจากลำต้นทางด้านข้าง ส่วนมากมีสีเขียว ทำหน้าที่ผลิตอาหาร แลกเปลี่ยนแก๊ส ระเหยน้ำ และหน้าที่อื่น ๆ ภายในมีคลอโรฟิลล์ และรงควัตถุอื่น ๆ

ส่วนประกอบของใบ** ประกอบด้วยส่วนสำคัญ 1 ส่วน คือ แผ่นใบ ( Blade , lamina ) และ ก้านใบ ( petiole )

ชนิดของใบ

1. ใบเดี่ยว ( Simple Laf ) เป็นใบซึ่งมีแผ่นใบแผ่นเดียว หรือก้านใบติดกับแผ่นใบเดียว

2. ใบประกอบ ( Complound Leaves ) เป็นใบซึ่งก้านใบประกอบด้วยใบย่อยหลาย ๆ ใบ ถ้าใบประกอบมีใบย่อยเกิดทั้งสองข้างของแกนกลาง เรียกว่า Pinnately compound leaves เช่น ใบกุหลาบ ขี้เหล็ก หางนกยูง มะรุม มะขาม เป็นต้น แต่ถ้าใบประกอบแตกออกจากก้านใบที่จุดเดียวกัน เรียกว่า Palmately compound leaves เช่น ยางพารา สตรอเบอรี พญาสัตบรรณ เป็นต้น

ใบที่เปลี่ยนแปลงไป ( Modified leaf )** ใบมีหน้าที่สำคัญคือสังเคราะห์แสง แต่อาจเปลี่ยนไปทำหน้าที่เฉพาะ ตัวอย่างเช่น

1. storage leaf เปลี่ยนไปทำหน้าที่เก็บสะสมอาหารและน้ำ จะมีลักษณะอวบใหญ่ เช่น ว่านหางจระเข้ หัวกระเทียม หัวหอม

2. Leaf tendril เปลี่ยนไปทำหน้าที่ยึดเกาะ เช่น ตำลึง ถั่วลันเตา

3. Leaf spine เปลี่ยนไปเป็นหนาม ป้องกันอันตรายจากศัตรู เช่น หนามกระบองเพชร ต้นเหงือกปลาหมอ

4. Scale leaf เปลี่ยนไปเป็นใบเกล็ด เช่น ใบเกล็ดสนปฏิพัทธ์

5. Reproductive leaf ใบที่เปลี่ยนไปทำหน้าที่ในการขยายพันธุ์ เช่น ต้นคว่ำตายหงายเป็น โคมญี่ปุ่น

6. carnivorous leaf เปลี่ยนไปทำหน้าที่จับแมลง เช่น ใบต้นหม้อข้างหม้อแกงลิง

7. ฺ Bract ใบเปลี่ยนไปทำหน้าที่เป็นส่วนของดอก ทำหน้าที่รองรับดอก หรือ ช่อดอก เช่น ดอกหน้าวัว เฟื่องฟ้า คริสต์มาส

โครงสร้างภายในใบพืช ** ถ้าตัดใบพืชตามขวางจะพบว่าใบประกอบด้วยส่วนต่าง ๆ คือ

1. Epidermis เป็นส่วนที่อยู่นอกสุด ทางด้านหลังใบเป็น Upper epidermis ส่วนด้านท้องใบเป็น Lower epidermis เซลล์อิพิเดอร์มิสบางเซลล์เปลี่ยนไปทำหน้าที่อื่น ๆ เช่น เซลล์คุม เซลล์ขน

2. Meophyll ประกอบด้วยเนื้อเยื่อพาเรนไคมา เซลล์ทุกเซลล์มีคลอโรฟิลล์มาก แบ่งเป็น Palisade parenchyma และ Spongy parenchyma

** Palisade parenchyma อยู่ติดกับ Upper epidermis ประกอบด้วย parenchyma cell รูปร่างยาวเรียงอยู่ติดกันแน่น มีคลอโรพลาสต์มากทำหน้าที่สังเคราะห์แสง

** Spongy parenchyma อยู่ใต้ลงมาจาก Palisade cell มีรูปร่างค่อนข้างกลม เรียงตัวหลวม มีคลอโรพลาสต์ภายในเซลล์น้อยกว่าพาลิเสด

3. เส้นใบ (Vascular bundle )ประกอบด้วยๆซเลมและโฟลเอม ทำหน้าที่ลำเลียงน้ำ เกลือแร่ และอาหาร กระจายใน spongy parenchyma

 

 

 

 

ครูณฐินี มีสุข